OTOMOBİL LASTİKLERİ
KULLANMA REHBERİ:
Lastiğin Görevleri:
- Araç yükünü taşımak.
- Direksiyon ile
verilen yönü izlemek.
- Motordan gelen gücü
ileri/geri hareket olarak yansıtmak.
- Emniyetli bir
şekilde hem ıslak,hem de kuru zeminde aracı durdurmak.
- Amortisörlerde
yardımcı olarak sürüş keyfini artırmak.
Lastiğin Yapısal Özellikleri:
Tekerlek lastiklerinin yapılarında, gerek yüksek mukavemeti karşılamak
üzere naylon,rayon,polyester gibi elyaf esaslı kordlarla, çelik
kordlar bulunmaktadır. Topuk dayanımları ise çelik teller yardımıyla
sağlanır. Birbirinden farklı karakterdeki bu elemanların birarada
tutulması ve hizmet anında zeminle temasın güvenle sağlanmasıyla,
yanaklardaki esneme kabiliyetinin verilmesi görevini lastik karışımı
üstlenir.Lastik karışımını doğal ve sentetik kauçuklarla, ana dolgu
olarak karbon karaları oluşturur.Bunlara ilave olarak karbon karaları
oluşturur. Bunlara ilave olarak vulkanizasyon elemanları
bulunmaktadır.Karışımın işlenmesi ve homojenliği için kimyasal yağlar
kullanılır.
Çapraz Katlı Lastikler:
Lastik teknolojisinin başlangıcında kullanılan ilk gövde yapısıdır.Bu
lastikleri gövdesini oluşturan tekstil esaslı "kord" iplikleri birbiri
üzerine,lastik yönüne 35-40 derece açı yapacak şekilde çapraz olarak
yerleştirilmiştir.Bu yapı dioganal veya konvansiyonel olarak da
adlandırılır.Ölçü tanımında "-" veya "D"ile belirtilir.
Radyal Lastikler:
Değişen ve gelişen otomotiv sektörünün,gereksinimlerini karşılamak
üzere geliştirilen bir yapıdır.Bu lastiklerde gövde yapısı,üstün
özellikli rayon,naylon,polyester gibi tekstil esaslı kordların
lastiğin dönüş yönüne 90 derecelik açı yapacak şekilde
yerleştirilmeleri sonucu oluşan kuşaklarda,belirli açıda çelik kord
kuşak katlarının tatbik edilmesi sonucu oluşan yapıdır.Aynı zamanda
radyal yapı,sadece tekstil esaslı ve lastiğin dönüş yönüne göre sıfır
derece ve belli açıdaki kordlardan oluşan kuşakların tatbik
edilmesiylede oluşabilir.Ölçü tanımında "R" harfi ile beliritilir.
Tubeless ve Tube-Type Lastikler:
Araçlarda yüke karşılık gelen tepki kuvvetini karşılayan,lastiklerde
jant arasına sıkıştırılan hava basıncıdır.Lastikler sadece hava
basıncının sıkıştırıldığı kılıflardır.Sıkıştırılmış hava basıncının
tutulması,iç lastiklere veya dış lastiklerin iç kısmına tatbik edilen
ve sızdırmazlık sağlayan liner tabaka yardımıyla sağlanır.İç lastikli
kullanılan dış lastiklere Tube-type,iç latiksiz kullanılan dış
lastiklere Tubeless lastik denir.
"Pirelli (P) 185/60 R 14 82 H P6000 Tubeless" ölçü ifadesinde;
Pirelli Üretici firma
(P) Binek otomobil lastiği
P6000 Lastik desen kodu
185 Nominal kesit genişliği (mm)
60 Kesit oranı,seri(basıklık)
R Gövde yapısı (Radyal)
14 Jant çapı(inç)
82 Yük indeksi
H Hız sembolü
Tubeless İç lastiksiz
Hız sembolü,bir lastiğin yük indeksi ile belirtilen azami yükte
yapabileceği maksimum hızı ifade eden bir kodlamadır.Hız sembolleri
tablosunda ise harflerin belirttiği maksimum hızlar verilmiştir.
Yük indeksi,bir lastiğin hız sembolü ile beliritilen en yüksek hızda
taşınabileceği azami yükü belirten bir kodlamadır.Yük indeksleri
tablosunda ,farklı yük indekslerine tekabül eden,lastik başına
taşınabilecek azami yük miktarları kg. cinsinden verilmiştir.
Lastiğin Üretim Tarihi:
DOT XJ J3 XJJX 208 ifadesinde
DOT :Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada onay sembolü
XJ:Lastiği üreten firma ve üretildiği fabrika kodu
J3: Lastik ölçüsünü belirten kod
XJJX :Lastik belirten kod
208Üretim tarihi,lastiğin 1998'in 20.haftasında üretildiğini
göstermektedir.
Yara Tamiri:
Pratikte,tubeless otomobil lastiklerinin tamiri değişik malzemelerin
kullanıldığı iki farklı yöntemle yapılır.Bunlar;herbiri için farklı
tipte malzeme ve teçhizat kullanılan,yara tamirinde en uygun ve
tavsiye edilen bir yöntem olan Mantar Yama (PRP) ile lastiğin yara
alan bölgesinin kuşingam adı verilen dolgu maddesiyle doldurulup
pişirilmesi ve içeriye get konulması yöntemiyle yapılan Takviyeli Yara
Tamiridir.
Harici bir darbe sonucu yara almış/delinmiş lastiklerin
incelenmesi,uygun alet ve ekipmanla tamirinin yapılması,sadece bu
işlemi yapan kişinin sorumluluğundadır.
Tamir işlemi;bu konuda eğitilmiş kişilerce yapılmalıdır.
- Lastikteki
delinme,tabanda belirtilen bölgede ise mantar yama ile takviyesiz yara
tamiri yapılabilir.
- Lastik hız semboşü
"H" (210 km/saat) ve altı ise delik çapı azami 6 mm. ve lastik daha
önce tamir edilmemiş ise tamir edilebilir.
- 240 km/saat ve üstü
hız sembollü lastiklerin tamir edilmesi sakıncalıdır.
- Liner tabakada
çatlama ve kesilme,kırılma ve aşırı deformasyon varsa,tamir
yapılmamalı ve lastik kesinlikle yenisiyle değiştirilmelidir.
- Tamirde temizlik çok
önemlidir.Yara tamir malzemesi,sadece temiz yüzeye yapışır.Yara
bölgesinin içten dıştan konik bir zımpara taşıyla iyice temizlenmesi
ve yara içindeki serbest kalan çelik kuşak tel uçlarının,elmas uçlu
bir matkapla alınması gerekir.Bu işlem iyi yapılmazsa,ilerde çelik
kuşak uçları çalışma yaparak paslanabilir ve yara tamir malzemesine
hasar vererek,lastiği hizmet dışı bırakabilir.
- Tamir malzemesinin
kullanılacağı yerdeki kauçukla kesinlikle benzer özellikler taşıması
gerekir.Eğer kullanılan malzeme kauçuk esaslı değilse
esnemesi,gerilmesi ve lastik bünyesinde oluşan ısıya tepki özelliği
farklı olacağından,ayrılma yapar.
- Yara tamirinin
yüksek sıcaklığa sahip ütülerle yapılması,lastikte istenmeyen sorunlar
çıkarır.Ütünün temas ettiği alandaki kauçuk yeniden pişerek,orjinal
özelliklerinde bir bölümünü yitirir.Kuşaklarda açılmalar ve lastik
tabanında şekil bozuklukları oluşabilir.
- Hasarlı lastik
janttan çıkarılıp iç kısmı dikkatlice incelenmelidir.Çok kısa süre de
olsa,havasız lastik üzerinde yürüme,karkastaki kordlara zarar
verebilir.Liner'da (tubeless lastiklerde olan ve hava sızdırmazlığı
sağlayan tabaka) çatlamalar olabilir.
Lastiğin yara almış bölgesinin,fitil yamayla tamir edilmesi,ilerde
soeun çıkarabileceğinden sakıncalıdır.
BAZI LASTİK HASARLARININ SEBEPLERİ
-
Taban Merkezinde
Çevresel Aşınma
-
İlk Omuzda Çevresel
Erken Aşınma
-
Omuz / Yanak
Bölgesinde Şişme (Balon)
-
Havasız Lastik
Üzerinde Yürüme
|